HEV

HAYATA EL VER PROJESİ (HEV)

Ani kardiyak ölüm sanayileşmiş dünyada en sık karşılaşılan önlenebilir ölüm nedenlerinden birisidir. Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri birlikte değerlendirildiğinde, her yıl 700,000 kişinin Hastane Dışı Kardiyak Arrest (HDKA) nedeniyle hayatını kaybettiği bilinmektedir. HDKA sonrası genel olarak sağkalım oranları %2-10’dur. Yardım gelene kadar doğru bir şekilde kalp masajı yapıldığında her yıl 50 bin kişinin hayatını kurtarmak mümkündür.

Ülkemizde bu konuda yapılmış istatistik olmamasına rağmen ani kalp durması görülme oranlarının Amerika ve Avrupa ile benzer sıklıkta olduğu düşünülmekte, ani kalp durmasına bağlı ölüm oranlarının ise daha yüksek olduğu tahmin edilmektedir. Bunun altında yatan nedenin ise bu konudaki toplum bilincinin Amerika ve Avrupa’daki kadar gelişmiş olmamasıdır.

Ani kalp durması (AKD), “kalpteki elektriksel bir problem sonucu meydana gelen ölümcül aritmi nedeniyle kalbin beyne ve diğer organlara kan pompalayamayacak duruma gelmesi” olarak tanımlanabilir. Genellikle kalp atışlarında düzensizlik (ventriküler fibrilasyon) ya da aşırı hız (ventriküler taşikardi) şeklinde oluşur. Bu durum meydana geldiğinde beyne ve vücudun geri kalanına giden kan akışı durur ve kişi yere yığılır. Aslında kişi klinik açıdan ölüdür ve derhal müdahale edilmezse bu durumda kalacaktır. Ani kalp durmasından yere yığılan bir insanın yaşama şansına sahip olabilmesi için acil Temel Yaşam Desteği (TYD) yani kalp masajına ve kalbin yeniden canlandırılmasına ihtiyaç vardır.

Ani kalp durmasına tanık olan eğitimli kişiler derhal kardiyopulmoner resüsitasyon başlatabilirse sağ kalım oranları artırılabilir. Kardiyak arrestlerde ilk müdahale eden kişinin uyguladığı temel yaşam desteği (TYD) ve otomatik eksternal defibrilatör (AED) kullanımı ile hayatta kalma şansını iki kat artar (2).

Bu proje ile tüm Türkiye, sade, anlaşılır, ilgi çekici, etkileyici, dinamik ve basit yöntemlerle eğitilmek istenmektedir. Toplum “Temel Yaşam Desteği” ve “Kalp Masajı” konusunda duyarlı hale getirilecektir. Böylece ülkemizde ilk yardım bilinci ve sertifikası olanların sayısının arttırılması sağlanabilir. Resüsitasyon Derneği, Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği ve T.C. Sağlık Bakanlığı ile iş birliği içinde ülkemizde “Hayata El Ver” adı altında hayat kurtarmaya yönelik olarak başlatılmış olan bu kampanyanın amacı vatandaşlarımıza kalbi durmuş bir kişinin hayatını kurtarabilecek bilgi ve becerileri kazandırmak ve bu konuda farkındalık yaratmaktır.

Avrupa Resusitasyon Konseyi (European Resuscitation Council-ERC) tarafından toplumu bu konuda bilinçlendirmek amacı 2013 yılından itibaren uygulanmaya başlandı. Her yıl 16 Ekim’ de tekrarlanarak ve yine her yıl farklı bir “motto” kullanılarak Avrupa Kalbi Yeniden Çalıştırma günü (European Restart a Heart Day) devam etmektedir. Avrupa Resusitasyon Konseyi (ERC)’nin hekimler, diğer sağlık çalışanları ve halkın bilinçlendirilmesini ve eğitimini amaçlayan Avrupa Ani Kalp Durması Farkındalık Haftasını oluşturmak için yaptığı çağrı, Avrupa Parlamentosu tarafından Haziran 2012’de üye ülkelere duyuruldu. Avrupa Resusitasyon Konseyi (ERC), etkinliklerin bütün Avrupa Ülkelerinde yaygınlaşması için farklı dillerde afiş ve el ilanları hazırlayarak ulusal resusitasyon organizasyonlarının bu etkinliğe katılmasını ve etkinliklerin bütün Avrupa Ülkelerinde yaygınlaşmasını sağlamaya çalışmaktadır. Avrupa Resusitasyon Konseyi (ERC), Avrupa’daki tüm ulusal Resusitasyon Konseylerinin desteğini de alarak hastaneler, alışveriş merkezleri, okullar ve diğer kurumlarda posterler, el ilanları ile ve yeni fikirler öne sürerek bu kampanyanın öncüsü olmuştur.

Ülkemizde “Hayata El Ver” projesinin ilk adımları 2014 yılında Resüsitasyon Derneği kurucusu Prof Dr. Agah Çertuğ tarafından başlatılmıştır. Ankara, İzmir, Adana, Manisa, Zonguldak, İstanbul, Giresun dahil bir çok ilimizde gerçekleştirilmiştir. Türkiye’de pek çok Üniversitenin Tıp Fakülteleri bu projeye destek vermiştir. Ayrıca okul çocuklarına da bu eğitim, proje kapsamında “Hayata El Ver” etkinlikleri içinde verilmiştir. Proje kapsamında eğitim sırasında, kalp masajının önemi anlatılırken masaj yaparken dikkat edilecek hususlar tek tek uygulamalı olarak gösterilmektedir. Etkinlik sırasında verilecek eğitimlerle farkındalık yaratılarak, Acil Yardım Sistemi (Ambulans) gelinceye kadar sağlık mensubu olmayan kişiler tarafından “Temel Yaşam Desteği” uygulanmasını ve böylelikle hayatta kalma oranının artırılması hedeflenmektedir.

Bundan sonra Türkiye’ de her yıl 16 Ekim’de ve yıl içinde belirli aralıklarda tekrarlanarak daha büyük katılımlarla gerçekleşecek olan bu etkinlikler, hastane dışında ani kalp durması görülen insanlara nasıl yardım edileceği konusunda eğitim verilip her geçen gün hayata döndürülenlerin sayısını artırmayı hedeflemektedir. Etkinlik takvimi bir yıl için planlanmış olup sistemli bir şekilde yürütülmektedir. Proje kapsamında yapılacak olan uygulamalı eğitimlerin medya ve kamuoyunda farkındalık yaratacağı umulmaktadır.

Ani kalp durmasında profesyonel yardım gelene kadar geçecek olan ilk dakikalar çok kıymetli olup doğru ve etkin “temel yaşam desteği” ile bir kişiyi yeniden hayata döndürmek için sadece ellerimizi kullanmamız ve ortamda varsa ve eğitimini almışsak şok cihazını kullanmamız yeterlidir. Yaşama dönme başarısını %90’ların üzerinde değiştiren şok cihazları bugün dünyada kalabalık toplulukların bulunduğu tüm ortamlara yerleştirilmekte ve bu kıymetli cihazların gerektiğinde eğitimini almış sivil toplum bireyleri tarafından kullanılmaları sağlanmaktadır.